Gratis e-boekje Mindfulness & Non-dualiteit
Direct Toegang
X
Gratis e-boekje Mindfulness & Non-dualiteit
50% Complete
Mindfulness & Non-dualiteit

Page content

article content

Niet-weten dwingt je om niet te twijfelen maar te doen (Han van den Boogaard)

Op de momenten dat mijn dagelijks leven zich mengt met dat van anderen zie ik die anderen, uitzonderingen daargelaten, vaak worstelen met het bestaan. Ze worstelen met het beeld van zichzelf dat overeind gehouden en met vrienden en familie gedeeld moet worden. Het plaatje en het praatje moeten de perfectie benaderen; falen is geen optie, en als het toch gebeurt wordt er een positieve draai aan gegeven, wordt het ontkend of verdrongen, of krijgen anderen er de schuld van.

En ook al probeer ik mijn kinderen bij te brengen dat iedere keuze een sprong in het duister is en dat foute keuzes niet bestaan, toch zie ik ook hen bij tijd en wijle kopje-onder gaan door de druk die ze zichzelf opleggen om de juiste keuze te maken en degene te zijn die ze gezien hun leeftijd, geslacht en status behoren te zijn. Veel dingen in hun leven voelen als een probleem dat ze moeten zien op te lossen met behulp van hun ratio. Ze denken en praten en denken en praten, tot ze geconfronteerd worden met de afgrond van het niet-weten en ze onzeker op zoek gaan naar iets waar ze zich aan vast kunnen klampen.

Zonder de houdgreep van de twijfel zijn de dingen die je doet altijd volmaakt

Daar ben ik meestal niet bij, waardoor ik op die momenten niet tegen ze kan zeggen dat niet-weten een groot geschenk kan zijn, mits je bereid bent het te ontvangen. Want niet-weten dwingt je om niet langer te twijfelen maar te doen, zonder bezig te zijn met mogelijk falen of ongewenste consequenties. Het nodigt je uit om volmaakt onschuldig te zijn en te handelen, dat wil zeggen, op volmaakte wijze fouten te maken, verslagen te worden, te aarzelen, buikpijn te hebben. Twijfel is het duister dat zich niet zomaar door het eerste het beste licht laat verjagen. ‘Als de zon en de maan zouden twijfelen’, zei de Engelse schilder en mysticus William Blake, ‘zou hun licht onmiddellijk doven.’ Zonder de houdgreep van de twijfel zijn de dingen die je doet goed noch slecht, en dus volmaakt, en ben je in staat tot het onmogelijke; kun je zomaar alle thee van de wereld uit één klein kopje drinken.

Een mooi voorbeeld daarvan is de egel die elk jaar rond augustus in mijn tuin opduikt. Hij eet kevers, regenwormen, spinnen, slakken, duizendpoten, rupsen, insectenlarven, oorwormen en pissebedden. Geen aansprekend dieet voor de gemiddelde mens. Hij heeft 36 tandjes waarmee hij al die smakelijke kruipertjes kan doorbijten, zodat hij ze vervolgens kan wegslikken. Hij vindt ze vooral met behulp van zijn gehoor (waarmee hij ze onder de grond kan horen kruipen), en zijn reukvermogen. Dat reukvermogen wordt nog versterkt doordat hij ook nog beschikt over een extra reukorgaan, net als honden, katten, hagedissen, varanen en slangen.

Al met al is het niet echt een appetijtelijk beestje, de egel. Naast zijn voor ons afstotelijke dieet zit hij zelf ook nog eens onder het ongedierte. Luizen en vlooien nestelen zich in en op het warme vlees tussen zijn stekels. En toch maakt hem dat allemaal niets uit. Hij weet niet wat vies is of ongewenst, en twijfelt nooit over de manier waarop hij zich in de wereld moet zien te handhaven. Hij is slechts bezig met het zoeken naar voedsel en het grootbrengen van zijn jongen. Schaamte speelt daar hoegenaamd geen rol in, noch angst om te falen. Zijn gedrag is volkomen spontaan (maar dat geldt in feite voor ieder gedrag, ook dat van de mens), en als hij buikpijn krijgt is dat niet van de zenuwen, maar omdat een giftige spin of oorwurm hem ziek heeft gemaakt. Hij is volmaakt onschuldig, en daarmee volmaakt. Gedachten achteraf kunnen zijn feestje niet bederven.

Foto van Han van den Boogaard | Dit Moment

Zonder zelfbewustzijn is er geen zelfmedelijden

Ons eigen (sociale) leven ziet er natuurlijk wat ingewikkelder uit. En dat is prima, want hoe perfect de onderdelen van de levenswandel van de egel ook zijn, hij bezit niet de mentale capaciteit van iemand als de Japanse dichter Buson, als hij terugdenkt aan de dood van zijn vrouw:

Een onverwachte kilte
in onze kamer.
Onder mijn voet
de kam van mijn dode vrouw.

Zelfmedelijden is niet alleen het dier, maar ook de mens zonder zelfbewustzijn vreemd. Hij weet niets zeker, en daarmee weet hij in feite niets. Hij leeft in grote vrijheid en ziet zijn spiegelbeeld in een regendruppel en zijn voetafdrukken in de sneeuw; hij ziet een traag voortdrijvende wolk en zwarte regen op het dak vallen zonder werkelijk te begrijpen hoe dat kan. Maar hij is, in tegenstelling tot de meeste mensen, geen slaapwandelaar. Hij staat volledig ‘aan’ en de ontvangst is luid en duidelijk.

(Han van den Boogaard in ‘Zen en de kunst van het kijken’ – uitgeverij Samsara, 2018)

Comment Section

0 reacties op “Niet-weten dwingt je om niet te twijfelen maar te doen (Han van den Boogaard)

Plaats een reactie


*