arrow_drop_up arrow_drop_down
2 juli 2019 
in Emoties

Conflict is een toegangspoort (tekst: Henry Shukman)

Onbetwistbaar is conflict de basis van het leven zoals we het kennen. Ik zit in dit vel, en het andere is daarbuiten. Soms kunnen ik en de wereld goed met elkaar overweg, maar vaak ook niet.

Ik kan de wereld aan me onderwerpen door geld, status, enzovoort, maar vroeg of laat zal mijn lichaam in opstand komen en dan bevind ik me ook daarmee in conflict. ‘Ik’ ben niet mijn lichaam. ‘Ik’ bewoon dit lichaam, dat een deel van de wereld is. Ik sta ermee op gespannen voet of op zijn minst ben ik er per definitie van afgescheiden, net als van de rest. Daarom ligt conflict besloten in mijn eigenlijke ‘zelf’.

Zen ziet alle situaties als een toegangspoort

Dus wat heeft zen hierover te zeggen? Zen is radicaal. Het ziet alle mogelijke situaties als een potentiële ingang, op verschillende niveaus. Conflicten hebben grote mogelijkheden in zich. We kunnen er zo’n beetje alles van leren. Ten eerste, als zenbeoefenaars op het niveau van het dagelijks leven laat conflict ons zien waar we zijn met onze praktijk. Zijn we gecenterd en geaard, thuis in onszelf en daarom in staat om reactiviteit, als deze boven komt, op te merken?

Gewoonlijk brengt conflict een bepaalde mate van reactie teweeg. Zijn we doorgaans al voldoende bewust om, als een stressreactie bovenkomt, deze te laten afnemen, te benoemen en ruimte te geven, in plaats van erdoor aangezet te worden? Impulsief handelen onder invloed van een conflict wakkert het waarschijnlijk alleen nog maar verder aan, in plaats van het op te lossen.

Of hebben we de neiging ons terug te trekken van conflicten, deze te vermijden? Ook dat is het product van een reactie, die van afkerigheid. Onze praktijk helpt ons om ons bewustzijn sneller ‘online’ terug te krijgen. En niet alleen dat, we zullen door onze praktijk waarschijnlijk ook merken dat er minder conflicten voorkomen in ons leven. Zonder er al te magisch over te doen: als we met meer kalmte leven, lijken de vele wijzen van onachtzaamheid waarmee we eerst conflicten uitlokten, of zelfs aantrokken, vanzelf minder te worden.

De ‘poortloze poort’ van Zen

Maar zen heeft inherent nog een krachtiger mogelijkheid ter beschikking. Net als vele andere diepe wijsheidstradities ziet het de praktijk als drie nauw met elkaar verbonden fases. Fase 1 is zoals hierboven beschreven: kalmeren, de spanning in lichaam en geest loslaten, onze zelfbeheersing terugvinden, enzovoort. Fase 2 gaat echter over een radicale ontdekking. Op dit tweede niveau is conflict een grootse toegangspoort – de beroemde ‘poortloze poort’ van zen.

In fase 2 zijn we in voldoende kalm vaarwater beland om ons te verdiepen in de grote vragen van het leven. Wie ben ik werkelijk? Wat is dit leven, wat is de dood, wat is dit alles? De zenpraktijk is geen dogmatische leerstelling die voorziet in antwoorden. Ze reikt eerder een kader en context aan waarin we onze diepste aannames kunnen onderzoeken en de greep die ze op ons hebben langzaam kunnen laten gaan. Op dit niveau kan de stress van conflicten juist de aansporing zijn die ons aanzet om het fundamentele onbehagen in ons zelf te onderzoeken. Daar, precies in de bron van ons gevoel van verzet tegen de wereld, kunnen we het omgekeerde vinden van wat we zouden verwachten.

Hier, in het heetst van de strijd, kunnen we een soort van verbazingwekkende en nederig makende opening ondergaan: het plotselinge wegvallen van het geconditioneerde gevoel van zelf in een grenzeloze, tijdloze oneindigheid die elk moment al bij ons is, al zijn we er ons over het algemeen niet bewust van. In dit ontwaken tot de onderliggende realiteit waarin we één zijn met alles, worden onze overpeinzingen over de onbegrijpelijke grootsheid van het leven niet zozeer beantwoord als wel intiem ervaren. En dit is diep helend, zowel in als buiten ons.

Henry Shukman in ‘Conflict’ (fragment uit het artikel in InZicht, tijdschrift voor non-dualiteit en zelfonderzoek – editie februari 2019)

Reactie plaatsen

Een activiteit volgen?

Bekijk onze agendapagina